Home लोककला

लोककला

दापोलीतील कीर्तनकार, देशमुख सर

ह. भ. प. अशोक वामन देशमुख उर्फ ‘देशमुख सर.’ हे आज संपूर्ण दापोली तालुक्याला परिचित आहेत. कदाचित तालुक्यात एखादचं गाव किंवा मंदिर असेल जिथे...

काटखेळ

दापोली तालुक्यातील खेर्डी या गावात तेथील ग्रामदैवत ‘श्री चंडिकादेवी’ हिच्याशी जोडलेला एक आगळावेगळा लोककला प्रकार पाहायला मिळतो. तो म्हणजे ‘काटखेळ’. हा काटखेळ प्रामुख्याने शिमग्यात खेळला जातो. देवीची पालखी देवळातून निघून पुन्हा देवळात येईपर्यंत जिथे-जिथे थांबेल, तिथे-तिथे हा काटखेळ सादर होतो. या काटखेळाचा इतिहास असा सांगितला जातो की, ‘श्री चंडिका’ देवीचा हा काटखेळ शिवकालपूर्व आहे. शिवकाळात मराठी मावळे या काटखेळाद्वारे गुप्त संदेश एकमेकांपर्यंत पोहचवित असत. काटखेळींच्या नृत्यात आणि गाण्यात सांकेतिक शब्द व सांकेतिक खुणा असत, त्यातून हा व्यवहार चाले.

तालुका दापोली प्रस्तुत ‘डवळी गावची पालखी’| Dapoli Shimga 2018

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=OecLocwOwDw] तालुका दापोली प्रस्तुत 'डवळी गावची पालखी'. #DapoliShimga2018

नकटा नृत्य

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=CrXE5xFdmEk] कोकणातील एक लोकनृत्य. या नृत्यात तीन सोंगे असतात. कोळी, कोळीण व नकटा. नकटा हा मुख्य असतो. कट्याचा पोशाख व मुखवटा भीतीप्रद असतो. ...

तमाशा

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=mNlfYQDGZ5o] यंदाच्या दापोली शिमगोत्सवात सादर झालेला तमाशा नृत्य.

हादगा भोंडला

महाराष्ट्रात सर्व ठिकाणी नवरात्री दरम्यान 'रासगरबा' पाहायला मिळत असला तरी; पश्चिम महाराष्ट्र, विदर्भ आणि कोकणामध्ये हादगा भोंडल्याची पारंपारीक लोककला जोपासलेली आहे.  रत्नागिरी जिल्ह्यामध्ये दापोलीमध्ये...

गोंधळ

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=9IMxW66vn-4] महाराष्ट्रात अनेक घराण्यांचा कुलाचार म्हणून देवीचा गोंधळ घालण्याची अतिप्राचीन परंपरा आहे. गोंधळ हा एक उपासनेचा कुळाचार विधी आहे. म्हणूनच याला विधीनाट्य असेही...

तुणतुणे – पारंपारिक तंतुवाद्य

"तुण्...तुण्....तुण्....तुण्.... तुणतुण्यामधून निघणारे हे नाद आपल्याला एका वेगळ्याच विश्वात घेऊन न गेले तरच नवल! तुणतुणे हे खरे तर खूप साधे व वाजवायलाही तितकेच सोपे...

Dev Bhairavnath Tadil Palakhi | Dapoli Shimga 2018

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=gQvpAXGIrxM] तालुका दापोली प्रस्तुत 'देव भैरवनाथ ताडील पालखी'| Dapoli Shimga 2018

Recent Articles

बालापीर दर्गा

इ. स. अठराव्या शतकाच्या सुरुवातीस सय्यद हमीद अमरुद्दीन नावाचे एक मुसलमान धर्मोपदेशक कर्नाटकातून थेट दाभोळपासून अर्ध्या मैलावर असलेल्या देर्देच्या डोंगरावर घोड्यावरुन आले. त्याच्या सोबत...